Roemeens Italiaans Duits Turks Nederlands Noors Engels
HOOFDMENU
menu Home
 
 
 
BEZOEKERS
free counters

Het ontwikkelen van competenties voor natuurlijk en cultureel erfgoedbehoud via ECHOE
De klassieke ‘gids-aanpak’ op het gebied van erfgoed en rondleidingen is vaak een ‘eenrichtingsverkeer van kennisoverdracht’. De toeristische gids wil zijn kennis overbrengen op zijn publiek onder de beste ... read more.

Erfgoed- en outdoor educatie
ECHOE is een internationaal onderwijsproject, gesubsidieerd door de LLP-Grundtvig actie. In ECHOE trachten de projectpartners erfgoededucatie en outdoor educatie te combineren tot een effectieve mengeling voor volwassenenvorming. Het project biedt materiaal en methoden  ... read more.

Het ontwikkelen van competenties voor natuurlijk en cultureel erfgoedbehoud via ECHOE
De klassieke ‘gids-aanpak’ op het gebied van erfgoed en rondleidingen is vaak een ‘eenrichtingsverkeer van kennisoverdracht’. De toeristische gids wil zijn kennis overbrengen op zijn publiek onder de beste omstandigheden zonder enige participatie of uitwisseling.

Volwassenen die aan een erfgoedactiviteit deelnemen, zijn niet noodzakelijk gefocust op het verwerven van kennis. We kunnen zelfs stellen dat een kennisgerichte aanpak bepaalde volwassenen afschrikt, omwille van de vaak zo klassieke, te schoolse aanpak van erfgoedbegeleiding. Nochtans betekent dit niet dat deze volwassenen niet willen leren of dat ze er niet voor openstaan; zij zien kennisverwerving niet als een prioriteit als ze deelnemen aan dergelijke activiteiten die vaak bedoeld zijn als ontspanning/vrije tijd.   
Het beleid rond erfgoedconservatie en de praktijk volgen tegenwoordig een aantal opeenvolgende stappen, die elk een aparte groep professionals en belanghebbenden bij het proces betrekken, vaak met weinig onderlinge interactie. De verschillende aspecten van de conservatieactiviteiten blijven vaak gescheiden en niet geïntegreerd en zijn niet gekoppeld aan de lokale gemeenschap of aan andere sociale contexten.
Een competentiegerichte ECHOE-aanpak van het conservatieproces van cultureel en natuurlijk erfgoed daarentegen heeft als belangrijkste voordeel dat mensen werken – bewust of niet – in een minder schoolse en plezieriger wijze waarbij ze competenties ontwikkelen die ook relevant zijn in het dagelijkse leven. Verder bouwend op de bestaande kennis van volwassenen focust een competentiegerichte aanpak van erfgoed en outdoor educatie op de ontwikkeling van competenties die bijdragen tot de persoonlijke en sociale ontwikkeling van elke deelnemer en voorziet zo in een goede basis voor Levenslang Leren.            
Omwille van deze redenen is de ECHOE-aanpak gebaseerd op competentiegerichte erfgoed- en outdoor educatie. Concreet focust de ECHOE-aanpak op de integratie van activiteiten gericht op de ontwikkeling van competenties in een openlucht erfgoed- en natuurlijke omgeving.
ECHOE ziet conservatie als een bewuste collectieve actie die ingegeven wordt door het gevoel tot een plaats te behoren en het diepe besef dat het belangrijk is het natuurlijk en cultureel erfgoed te bewaren, met het oog op het zorg dragen voor alle materiële en immateriële aspecten van die plaats die onze culturele achtergrond en natuurlijke omgeving vormt. Het zou een ​​sociaal proces moeten worden waarin culturele actoren, volwassen opvoeders, professionals uit het veld van de erfgoedconservatie, beleidsmakers en de hele gemeenschap actief betrokken zijn bij het ​​behoud van de overblijfselen van hun gemeenschappelijk verleden, waardoor ze het levend houden in het heden.

Het integreren en contextualiseren van het conservatiedomein en -werk en de combinatie ervan met het volwassenenonderwijs biedt een enorm educatief potentieel. Behoud dient te worden verstaan ​​niet alleen als een op zichzelf staande wetenschap of technologische inspanning, maar eerder als een sociale praktijk, een sociaal proces dat het werk van vele individuen en groepen omvat. Het conserveringsproces moet meer inclusief worden geïnterpreteerd en omvat de waarde-erkenning van het erfgoed, een betere opvoeding op dit vlak, de vele inspanningen van individuen en sociale groepen om stewards te worden op dat vlak, de bewustwording van het belang van een dergelijk proces.

Het C.L.A.P. Project aan de Amalfikust
Een zeer interessant project, voorgesteld in het kader van het Life Plus Programma door de Società Geografica Italiana (Italiaanse Geografische Vereniging), zal hier als casestudie dienen. Het C.L.A.P. project, ‘Cultural Landscape Adoption Project’, wil ondersteuning bieden aan het behoud van het terrassenlandschap van de Amalfikust en haar ecologische waarden. Deze terrassen stellen inderdaad een bijzondere territoriale context voor – sinds 1997 opgenomen in de UNESCO Werelderfgoedlijst -  en vormen een zogenoemd cultureel landschap. Daarenboven zijn ze ook zeer belangrijk omdat ze de hellingen stabiliseren en aardverschuivingen voorkomen en omdat zo de grond het vocht beter kan vasthouden, zelfs tijdens lange periodes van droogte. Sinds de landbouwcrisis werden ze echter verlaten en staan ze op het punt om in te storten.

Het C.L.A.P. project kan gezien worden als een voorbeeld van de ECHOE benadering van erfgoedconservatie. De acties kunnen worden ondergebracht in drie belangrijke categorieën: a) acties rond informatie, bewustwording en betrokkenheid; b) educatieve activiteiten en c) technische en organisatorische acties. De verwachte resultaten zijn:

  1. restauraties van milieu en landschap;
  2. een grotere bewustwording en betrokkenheid van de boeren;
  3. een grotere bewustwording van de volwassen cursisten en directe betrokkenheid bij de onderwijsactiviteiten;
  4. aanvragen om goedkeuring van terrasaanleg.

de leerresultaten van erfgoed- en outdoor educatie voor conservering
Welke zijn de leerresultaten van erfgoed – en outdoor educatieve activiteiten met betrekking tot erfgoedconservatie die gebaseerd zijn op de ECHOE methode? 
Het verwerven van sleutelcompetenties op het gebied van conservatie van cultureel en natuurlijk erfgoed houdt de volgende aspecten in:

  1. een grondige kennis van het cultureel en het natuurlijk erfgoed en van hun zwakheden, alsook van de risico’s die gepaard gaan met een massaal en te weinig bewust gebruik ervan;
  2. de evaluatie en de erkenning van de waarde van cultureel en natuurlijk erfgoed voor zichzelf en voor de hele gemeenschap;
  3. een bewuste houding bij het gebruik, verbruik en bezoek van cultureel en natuurlijk erfgoed; het spontaan vermijden van attitudes die een negatieve invloed kunnen hebben;
  4. de benadering van een gemeenschap via haar erfgoed;
  5. een perspectiefwijziging: educatie doen overstappen van een deskundig naar een democratisch perspectief.

Erfgoededucatie houdt meestal rekening met verschillende doelen:

  1. een technisch doel (ook al hebben we eerder uitgelegd dat conservatie geen technisch domein zou moeten zijn dat alleen bedoeld is voor professionelen/experts): promotie van de bescherming en het behoud van erfgoed;
  2. een ideologisch doel: het bouwen aan en versterken van persoonlijke - en groepsidentiteit;
  3. een individualistisch doel: ontwikkeling van persoonlijkheid en competenties.


Hieronder sommen we de leerresultaten op die kunnen verwacht worden bij erfgoed- en outdoor educatie als onderdeel van de ECHOE-benadering.  Deze leerresultaten omvatten kennis, attitudes en gedrag met betrekking tot erfgoedconservatie.

a) Kennis

Het eerste leerresultaat houdt verband met kennisverwerving. Het gaat om het verwerven van informatie over cultureel en natuurlijk erfgoed en over de belangrijkste aspecten van conservatie  (leren over wetenschap, geschiedenis, beschadiging, methodes voor de behandeling van de tastbare cultuur en voor het behoud van  immaterieel erfgoed etc.). Onderwijsvormen als ECHOE leiden echter ook tot de ontwikkeling van andere belangrijke sleutelcompetenties: ze zorgen ervoor dat volwassen cursisten vaardigheden verwerven op het vlak van communicatie, probleemoplossing, besluitvorming en planning, maar ook meer specifieke vaardigheden als
-    kennis van gedragingen en hun invloed op erfgoedconservatie;
-    kennis van de bestaande problemen met betrekking tot conservatie;
-    kennis van de waarde van materieel/immaterieel erfgoed en van zijn rol in persoonlijke, culturele en sociale groei;
-    begrip van de sociale voordelen en mogelijkheden die voortvloeien uit erfgoedconservatie;
-    bewustwording van de noodzaak te conserveren en van de waarde van conservatie.

b) Attitudes

Eens ze kennis hebben verworven over de negatieve impact van een verkeerd gebruik van erfgoed en dat ze praktische informatie hebben vergaard over de manier om dit te vermijden, zouden de volwassen cursisten hun houding tegenover hun erfgoed moeten veranderen/aanpassen/verbeteren. Educatieve programma’s als ECHOE kunnen leiden tot zeer belangrijke leerresultaten qua attitudes:
-    respect voor en begrip van cultureel en natuurlijk erfgoed;
-    een beter ontwikkeld gevoel voor ruimte;
-    een grotere gehechtheid aan plaats en geworteldheid;
-    bewustzijn van je omgeving en je eigen bestaan;
-    inzicht in het feit dat wij aan ons erfgoed de zorg moeten besteden die het verdient;
-    het gevoel te behoren tot een gemeenschap die een gemeenschappelijk erfgoed deelt;
-    een verantwoordelijkheidsgevoel tegenover het eigen erfgoed;
-    de perceptie van het milieu als zijnde zijn eigen huis;
-    een geest van samenwerking;
-    respect voor de natuur en voor de contexten en open ruimtes van het dagelijks leven;
-    het zich opnieuw toe-eigenen van zijn cultureel en natuurlijk erfgoed;
-    het gevoel dat de waarde van het behouden aan anderen moet worden doorgegeven.

c) Gedrag

Dit brengt de volwassen cursisten naar de derde stap in het leerproces. Eens ze voldoende kennis hebben verworven over een onderwerp en hun houding hebben veranderd, kunnen ze in het dagelijks leven bewust handelen, d.w.z. in overeenstemming met wat ze nu erkennen als zijnde een betere houding:
-    vrijwilligerswerk doen voor het behoud van het erfgoed en voor het verzamelen van middelen voor initiatieven in dat verband;
-    communiceren, samenwerken en netwerken rond erfgoedconservatie;
-    noodsituaties voor culturele/natuurlijke goederen (d.w.z. verwaarlozing) en/of schadelijk gedrag van mensen rapporteren;
-    erfgoed op een milieuvriendelijke manier gebruiken;
-    deelnemen aan thema’s rond cultuur, erfgoed en natuur;
-    opteren voor een betere levensstijl;
-    goede voorbeelden op het vlak van erfgoedbehoud herkennen en imiteren;
-    praktijken aanleren op het vlak van erfgoedbehoud.

Het leerproces zoals het wordt opgevat door het ECHOE-programma kan ertoe bijdragen dat erfgoedconservatie noodzakelijk wordt in de betrokken gemeenschap. De gemeenschap kan op haar beurt bijdragen door erfgoedconservatie voor te stellen als een individuele taak voor iedereen. Als dit waar is, zou dat betekenen dat educatieve programma's als ECHOE inderdaad met succes kunnen tegemoet komen aan de grootste uitdaging van erfgoedconservatie, nl. de hele gemeenschap beïnvloeden en van conservatie een algemeen verspreid sociaal proces maken en niet alleen een domein voor professionelen en experten.
Elke erfgoed- en outdoor leeractiviteit van het ECHOE-type moet starten vanuit het 'potentieel van de site om competenties te ontwikkelen’, de missie van de site en de doelstellingen van het leerprogramma. "Wat kan deze plek aanbieden op het vlak van competentieontwikkeling? Wat willen we bereiken? Hoe kunnen we dat doen? " Competenties kunnen worden gesitueerd op het vlak van sociale integratie, duurzaamheid, burgerschap, gezondheid ... Het ECHOE materiaal gaat ook in op deze elementen van de volwasseneneducatie en probeert goede voorbeelden te geven.